Blog Koksztys
Urlop okolicznościowy – co i kiedy należy się naszemu pracownikowi?

Urlop okolicznościowy – co i kiedy należy się naszemu pracownikowi?

Podstawą prawną instytucji potocznie zwanej „urlopem okolicznościowym” (czy też „zwolnieniem okolicznościowym) jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r.
w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy
(Dz.U. nr 60. poz. 281 z późn. zm.).

Rozporządzenie to, wydane na podstawie przepisów Kodeksu pracy, co do zasady określa sposób usprawiedliwiania nieobecności w pracy pracowników, natomiast w swoim §15 reguluje sytuacje, w których pracownik ma prawo do jednego lub dwóch dni wolnych, związanych z zaistnieniem sytuacji o charakterze rodzinnym, czy też osobistym, zachowując jednocześnie prawo do wynagrodzenia.

Nie jest to urlop w rozumieniu przepisów prawa pracy, nie wlicza się do przysługującego pracownikowi
w ciągu roku urlopu wypoczynkowego, jednak podobieństwo konstrukcji pozwala na zachowanie nazewnictwa zbliżonego do tego stosowanego w Kodeksie pracy.

Z uprawnienia do „urlopu okolicznościowego” może skorzystać pracownik w sytuacji:

  • ślubu,
  • narodzin dziecka,
  • śmierci małżonka lub dziecka, ojca, matki, ojczyma, macochy,
  • ślubu swojego dziecka,
  • śmierci siostry, brata, teściowej, teścia, babci, dziadka, czy też innej osoby pozostającej na jego stałym utrzymaniu, czy też pod bezpośrednią opieką.

W trzech pierwszych przypadkach pracownik ma prawo do dwóch dni urlopu, natomiast w dwóch kolejnych tylko do jednego. Należy jednak pamiętać, że prawo do zwolnienia przysługuje jedynie w przypadku zdarzeń powodujących skutki prawne. Dotyczyć do będzie zatem, na przykład ślubu cywilnego, czy też konkordatowego, ale samego wyznaniowego już nie.

Zwolnienia takiego udziela się pracownikowi tylko i wyłącznie na jego wniosek. Nie ma możliwości, aby pracodawca przyznał go niejako arbitralnie i skierował pracownika na urlop. Wniosek taki nie może zostać przez pracodawcę odrzucony, jednakże pracownik powinien jak najszybciej poinformować pracodawcę, zarówno o czasie, jak i okresie trwania zwolnienia, aby ten mógł zadbać o ewentualne zastępstwo.

Termin takiego zwolnienia powinien pokrywać się z terminem zdarzenia, którego to jest podstawą do udzielenia pracownikowi dnia wolnego. Zachowany musi być bowiem nie tylko przyczynowy związek pomiędzy urlopem, a powodującym go zdarzeniem (co niejako wynika z samego założenia jego konstrukcji), ale również czasowy. Jedynie w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach można udzielić go w innym czasie. Wymaga to jednak wiarygodnego uargumentowania przez samego pracownika. Gdy podstawą zwolnienia jest urodzenie się dziecka, jego ojciec może kilka dni po samym zdarzeniu chcieć załatwić sprawy związane z rejestracją w urzędzie stanu cywilnego, dlatego wówczas może wnosić o udzielenie urlopu w innym czasie. Natomiast w przypadku ślubu pracownika może on wnosić o udzielenie urlopu na kilka dni przed ślubem, kiedy to również niezbędne jest załatwienie formalności. W przypadku dwudniowych zwolnień, nie muszą być one wykorzystywane razem. Możliwe jest ich podzielenie i wykorzystanie w zależności od potrzeb.

Pracownik, chcący skorzystać z przywileju urlopu okolicznościowego, jeżeli pracodawca tego wymaga, musi po powrocie przedstawić dokument potwierdzający zaistnienie zdarzenia będącego podstawą udzielenie zwolnienia. W przypadku ślubu będzie to odpis aktu ślubu, narodzin dziecka odpis skrócony aktu urodzenia, natomiast jeżeli chodzi o śmierć osoby bliskiej, akt zgonu.



Kamil Kowalczyk, prawnik, kancelaria Koksztys

Powrót

Kalendarium

Rok 2017

Rok 2016

Rok 2015

Rok 2014

Rok 2013

Rok 2012